Na twee natuurboeken en een intercollegiaal ondersteunboek voor zorgverleners ‘Over grenzen: voor het wezenlijke, voor zorg’, heeft ruraal ontwikkelingssocioloog Jean Phagoe uit Nijmegen een bundel met persoonlijke vertellingen van boeren en tuinders samengesteld, ‘Niet-zichtbare noodzaak: agrariërs vertellen om elkaar tot steun te zijn en te inspireren’. Ik ben dankbaar dat ik aan dit schrijfproject heb mogen meewerken en ben verheugd dat dit initiatief nu beschikbaar komt.

Jean: ‘Deze bundel is een laagdrempelig intercollegiaal ondersteunboek. Een boek met opbouwende, persoonlijke vertellingen van agrariërs (drie boeren, één boerin en één tuinder) die bekend zijn met suïcidegedachten, depressies, angst, eenzaamheid of moeite hebben met het slachten van de landbouwhuisdieren en de spanning die daarbij komt kijken. Waarom delen zij hun ervaringen en initiatieven? Om anderen tot steun te zijn en te inspireren. De tips die aangereikt worden maken het tevens mogelijk om dit boek als een werkboek te zien. Een mooi boek om in de hand te houden en door te bladeren, mede door de rust qua lay-out, passende natuurfoto’s, tekeningen, gedichten – veelal door de vertellers zelf gemaakt’.

Waarom dit ondersteunboek?

Boeren en tuinders zijn prachtige mensen met vindingrijke talenten en liefde voor al dat wat hen beweegt. Maar zij functioneren meer en meer in sectoren die sterk economisch en juridisch worden geleid: altijd werkend met bederfelijke waren en steeds meer geheel afhankelijk van elders overeengekomen afspraken over productieomstandigheden, leveringen en prijzen. Een dergelijke realiteit van leven en werken is een gegeven maar maakt boeren en tuinders extra kwetsbaar.

Sociale leer

De ondersteuning die er vandaag de dag voor boeren en tuinders is komt meestal uit het informele familie- of vriendennetwerk. Of ze wordt ingekocht vanuit de zakelijke dienstverlening. Binnen het sociale domein is er nauwelijks ondersteuning geregeld. Net als het agrarische bedrijfsleven ziet de overheid boeren en tuinders namelijk allereerst als ondernemers – en die houden zelfstandig de broek op, totdat het echt niet meer gaat. Ook in de preventie is er nauwelijks iets gezamenlijks geregeld.

Misschien wel hierom is dit ondersteunboek een bemoediging voor ieder mens van goede wil, om tijdig te leren reflecteren op vragen die urgent worden in fases dat het leven erom spant. Dat zijn geen vragen naar prestatie of economisch rendement maar vragen naar identiteit: wat voor type mens ben jij? Hoe wil jij leven? Waar kom jij elke dag opnieuw het bed voor uit? Waar wil je het liefst vandaag nog mee stoppen (ook als dat niet zomaar ineens kan en je moed en medemensen nodig hebt)? Met dit soort vragen zit je middenin de sociale leer van de kerk.

Waar te verkrijgen?

Dit schrijfproject is een eigen initiatief van samensteller en ruraal ontwikkelingssocioloog, Jean Phagoe. Zij geeft dit boek in eigen beheer uit en schenkt het, zolang de voorraad strekt, aan agrariërs die hier belangstelling voor tonen: ondersteunboekvoorendoorboeren@gmail.com

Met Jean hoop ik dat dit boek zijn weg gaat vinden naar boeren en tuinders die hier baat bij hebben. 

Jack Steeghs