De overweging die ik vorig weekend op drie plekken in de Bommelerwaard mocht houden is misschien lezenswaardig voor een grotere kring…

Ik neem u even mee naar de tijd dat de wereld er voor de meeste mensen uitziet als één grote ontdekkingsreis: even terug naar mijn eigen kleutertijd. En dan denk ik nu vooral even aan de zandbak en hoe dat dan kan gaan… Ik ben nog maar amper vier jaar oud en zie op het schoolplein van de kleuterschool een groepje kinderen in de zandbak zitten en vol verbeelding en enthousiasme spelen. Er worden wegen aangelegd. En tunnels. Autootjes rijden dwars door de zandbergen. Er gaat ook wel eens wat mis, maar met een bepaalde spelorde, samen met het lichte en schone zand wordt de kapot gegane infrastructuur snel hersteld. Op een gegeven moment roept een jongen naar me: ‘wil je misschien meespelen?’ Dat wil ik wel. Ik stap over de betonnen rand en begin gewoon ergens mee te rijden. Maar dan blijkt dat deze jongen ‘meespelen’ verstaat als ‘doen wat hij wil’. Hij heeft een heel plan in zijn hoofd en dat moet beslist ‘zo en zo’ worden uitgevoerd. Maar zo wil ik niet meedoen. Dan is de lol er snel vanaf. Ik haak af. Er is geen chemie. Er is voor mij geen echt samen.

Toen ik in de voorbereiding het laatste stukje evangelietekst las moest ik hier aan terugdenken. Mensen werven, mensen verleiden om met jou mee te gaan en met jou mee te doen is helemaal niet zo gemakkelijk. Er is een samen gedragen idee nodig, een samen gedragen manier van leven waarbij een ieder op de eigen wijze mee kan doen. Dat ‘samen’ is essentieel, maar dat ‘ieder op de eigen wijze’ ook. In de Schrift speelt dit grote mensenvraagstuk al vanaf het Scheppingsverhaal. Als God de wereld in zes dagen schept en de zevende dag na gedane arbeid uitrust, dan heeft hij elke levensvorm op de ene of andere manier een eigen plek en identiteit meegegeven. Een perspectief. Vissen in de zee, vogels in de lucht… en mensen… zij blijken bijzondere gaven te hebben, want zij kunnen reflecteren op een manier die aan andere schepsels niet is meegegeven. Mensen kunnen zich verbeelden. En die verbeelding is zo rijk als er verschillen tussen mensen zijn. En laten nu vooral jonge mensen daar héél gevoelig voor zijn. Daarom ook is de beweging die we sinds enkele jaren met het Familiepastoraat maken ongelofelijk belangrijk voor onze parochie. Om gericht tijd te nemen… Om elkaar als het ware een helder licht voor te houden, een hoopvolle toekomst die we met elkaar ontdekken en verder kunnen ontwikkelen. Een ieder op de eigen manier. ‘Samen’ is belangrijk, maar ‘de eigen wijze’ ook. Daarom is er in het verhaal van God met mensen perspectief nodig. Een helder licht voor al wie in de donkerte dwalen.

Jezus begint vandaag met het verkondigen van Gods blijde boodschap en zet meteen een belangrijke toon. Met een directe verwijzing naar een groot deel van de Jesajatekst uit de eerste lezing: ‘bekeer u, want het koninkrijk der hemelen is ophanden’. In de context van het Mattheusevangelie is dit ‘bekeer u’ een oproep voor een persoonlijke bewustwording die zich richt op het ideaal van Gods koninkrijk. Bij Mattheus speelt het prototype van de ware leerling. Het gaat hier uitdrukkelijk om het ‘hoe te leven als ware leerling’. En aan het einde van het evangelie lezen we dat de praktijk meteen in acht wordt genomen: Gerechtigheid zeggen is metéén gerechtigheid doen. Voor Jezus betekent dit nu: mensen aan zich binden! In zijn verkondiging is het Jezus allereerst om de arme en gewone mensen te doen – wijzen en verstandigen zijn veel te vaak een hindernis dan dat ze de ondersteuning geven die je zou verwachten. (wat dat betreft lijkt er niet zoveel veranderd in de tweeduizend jaar tussen Jezus levenswandel en onze geheel andere tijd). Als Jezus het over ‘bekering’ heeft gaat het niet om het slaafs opvolgen van door God gegeven bevelen. Jezus gééft zichzelf als mens tussen de mensen en leeft in het evangelie zachtmoedigheid voor. Dit betekent heel concreet dat je je in een conflict als mens vaak beter liefdevol jegens de ander kunt inhouden dan ferm optreden of je ongenoegen uiten. Dat de ander tot zijn of haar recht kan komen is namelijk de hoeksteen waar heel Gods vredesrijk op is gebouwd. ‘De ander’ is de sleutel tot een samenleving die het ‘samen’ en het ‘op eigen wijze’ volop in zich opneemt. Vandaag begint Jezus, met het ‘weldoende’ rondtrekken en met het houden van toespraken. Niet om gediend te worden maar om zelf dienaar te zijn – en het van God gegeven lichtende perspectief door te geven, aan allen die er zichzelf in herkennen. Dat lichtende perspectief geldt ook voor ons, zóveel eeuwen later: om daar vervolgens persoonlijk mee aan de slag te willen gaan, met alle talenten die aan jou en mij gegeven zijn. Laten we dat samen doen én een ieder op de eigen wijze.

(Bronnen: Jesaja 8, Mattheus 4)

(Bij de foto: Tureluur en Grutto samen op een hek. Visualhunt, Bas van Oorschot)

Jack Steeghs