Afgelopen week heb ik de film ‘De pijn op het platteland’ (ZLTO 2023) voor de derde keer met een groep bekeken en nabesproken. Tijd voor een korte terugblik.
Wie van het platteland houdt en betrokken is op boeren mag de film ‘De pijn op het platteland’ niet missen (te vinden op YouTube). Na Wijchen en Druten heb ik deze film afgelopen week laten zien in Hedel. In de film wordt de kijker door de ogen van vier boerinnen meegenomen in het alledaagse boerenleven en komen de actualiteiten en wat dat met hen doet op een natuurlijke manier in beeld. De pijn op het platteland laat zien wat beleid vanop afstand doet met mensen zoals jij en ik. Boer zijn was eeuwenlang een sobere levenswijze op een gemengd bedrijfje waarbij het hoofd maar net boven water kon worden gehouden. Boer zijn betekende vanaf het midden van vorige eeuw steeds meer: ondernemerschap. Dat kan niet anders in de realiteit van de zich moderniserende wereld. Een ondernemer laat het niet bij zelfvoorziening en brengt iets goeds voort waarmee geld verdiend wordt. Daarom zeg ik wel eens gekscherend tegen mensen die al te gretig het mes in de veestapel willen zetten (om maar eens een heet hangijzer te noemen): je kunt een ondernemer moeilijk verwijten dat hij onderneemt, dat hij zich als zodanig opstelt. Kijk eerst een goed wat er aan de hand is en naar wat dat met betrokkenen doet. En daarna: stimuleer of maak duidelijke en haalbare regels die niet continu veranderen. Bied perspectief. Dit speelt bij alle bedrijvigheid maar in de landbouw nog eens extra omdat elke bedrijf een verhaal apart is en een eigen route vraagt. Daar komt bij dat boeren vaak hoofdelijk aansprakelijk zijn. Als de toekomst van een agrarisch bedrijf ondergraven wordt raakt dat meteen de levens van het hele gezin op bestaansniveau. En daarmee kom je op religieus terrein. Daarmee wordt het stikstofvraagstuk en al die andere milieuvraagstukken óók een identiteitskwestie. De pijn die dát met zich meebrengt gaat heel wat dieper dan het koele ondernemersvraagstuk van een verdienmodel dat niet meer voldoet. Als je in dit vraagstuk iets wil betekenen kun je nog maar het beste elkaar opzoeken en je verwonderen, je zienswijze delen, verhelderingsvragen stellen, niet te snel conclusies trekken en… vooral: laat leven wat leeft. En zie de trots!
Jack Steeghs
