Boerenpastoraat: levenslessen (79) – iedereen wil bij de ‘blijvers’ horen

Bijna 7 ½ jaar geleden overleed ons pap, Bijna 4 jaar geleden ons mam. De generatie die mij is voorgegaan is uit de tijd gevallen. ‘Nu mag ik het van hen geleerde waar gaan maken’, bedenk ik als enig kind, die vele jaren met hen leefde en werkte… Een blogserie over levenslessen van vroeger voor NU (79).

Al op jonge leeftijd leerde ik meepraten met volwassen onderwerpen. Zeker als het over het bedrijf ging. De vooruitgang op ons bedrijf in de laten jaren zestig en de jaren zeventig heb ik heel bewust meegekregen. Dat ging bijna als ademhalen. Logisch als je geïnteresseerd bent in wat je ouders doen en je elke dag dicht op hun werkzaamheden zit. Vanaf midden jaren zeventig werd het aanvankelijk gemengde bedrijf een in varkens gespecialiseerd bedrijf met een bescheiden akkerbouwtak. Want daar zat destijds voor pap en mam de economische ademruimte.

Het bleef niet bij het stoppen met de koeien en het ons toeleggen op vleesvarkens slachtrijp maken. Een geleidelijke groei van het aantal varkens werd een soort van wetmatigheid om op een redelijk inkomensniveau te kunnen blijven. Met de specialisatie en de groei kwam het registreren van allerlei gegevens op. De dagelijkse bedrijfsvoering werd steeds meer afgestemd op het verbeteren van technische kengetallen, zoals het gebruik van zo min mogelijk krachtvoer om ieder varken een kg te laten groeien (voerderconversie). De moraal: hoe beter de varkens gehuisvest en verzorgd worden des te beter het technische en economische resultaat. En het werkte. Samengebracht door voorlichtingsdiensten, banken en accountants kwam er zo ook een soort van hiërarchie van boeren op gang, gerangschikt naar sector, met als meest in het oog springende categorieën de 25 % beste en de 25 % slechtste boeren. Die rangschikking maakte je bewust van eventuele tekortkomingen op jouw bedrijf en zorgde voor een gezonde onderlinge concurrentie met collega´s. Zo was de gedachte. Maar er zit ook een waardeoordeel in deze categorieën. Boeren gingen al snel door het leven als: behorend tot de blijvers of behorend tot de stoppers. ‘Stoppen’ werd al gauw een categorie die gezien werd als ondernemerskans voor de blijvers. Veel te lang is gezwegen over de sociale gevolgen voor een boer die moest stoppen. De persoonlijke gevolgen van ‘stoppen’ kwamen eenzijdig op het bordje van de stopper. Logisch in het geval van een vrije keuze, pijnlijk als onvrijwillig afscheid genomen moest worden van een geliefde cultuur. Er werd gezwegen over de persoonlijke gevolgen voor je vertrouwde dagelijkse leefritme. Gezwegen over de gevolgen van stoppen voor je gezin, familie, collega’s, vrienden, omringende dorp.

Ook in onze huidige tijd ademen we een omringende cultuur in waarin iedereen steeds meer succesvol wil zijn maar waarbij dat lang niet voor iedereen kán gelden. Zo zit het leven niet in elkaar. Al helemaal niet in sterk economisch bepaalde sectoren, zoals de intensieve landbouw langzaamaan geworden is. Laten we daarom meer in gezamenlijke belangen spreken over blijven en stoppen. Laten we meer solidair zijn. Dan hoeft niemand verloren te lopen.

(Bij de foto: het kantoor op ons varkensbedrijf in de jaren negentig)

Jack Steeghs

Geef een reactie