Vaker schreef ik over de sociale leer of sociale traditie. Zie bijvoorbeeld: ‘Niet zichtbare noodzaak’, ‘Waar goedheid is en liefde…’, Doordenking oogstdankviering’ of ‘De tijd kantelt voor wie er in gelooft’. Over het opnieuw ontdekken van de stille kracht van het persoonlijke en gezamenlijke…

‘Het laatste woord is aan de ouders’. Dat leerde ik als kind al jong. Los van wie gelijk heeft was er bij ons thuis een bepaalde orde waarin ieders rol bepaalde welke stem je hebt en welke verantwoordelijkheid je draagt. Dat was niet voor niks. Om niet iedereen met een (te) hoge verantwoordelijkheid op te zadelen. Ter bescherming. Een bepaalde orde die rust geeft. Voor het leven, dat nu eenmaal niet zo maakbaar is en niet altijd onder spanning kan staan. Uit respect en eerbied voor de oudere generatie – die nu eenmaal meer van het leven ‘weet’ dan jongere generaties. Kom daar nu eens om in de geïndividualiseerde wereld die ons allemaal omgeeft. Wie diverse media raadpleegt ziet dat het erop lijkt alsof wij allemaal in één groot debatcentrum leven. Wie de kunst van argumenteren niet goed beheerst lijkt niet mee te tellen. Daar waar je voor staat lijkt er niet meer toe te doen. Dat wat je voelt of bewezen hebt ook niet. Je wordt niet zomaar gezien als de mens die je bent. Wie zwijgt keurt de gangbare orde goed, ook al kun je een weldoordachte zienswijze met je meedragen die veel meer te zeggen heeft dan een simpel op feiten gebaseerd ‘voor’ of ‘tegen’. Je wordt niet gehoord. Tenzij je een autocraat bent natuurlijk, een leider die alles wat ‘hem’ behaagt (vaak een hem) naar zijn hand zet. Maar nog niet eens zo heel lang geleden, ik heb het nog meegemaakt, was er een bepaalde samenlevingsorde die begon bij het gezin. Ja ik weet: dat was toen Nederland nog verzuild was. Vroeger. ‘Dat moeten we niet meer willen pastor’, hoor ik velen onmiddellijk reageren. We kunnen inderdaad niet terug naar vroeger. Toen zeker niet alles beter was. En er ook niet altijd een mooie samenlevingsorde gepraktiseerd werd. Er heerste genoeg angst en oneerlijkheid. Met ‘afliggen en bibberen’ vatte ons pap de vroegere samenlevingsorde wel eens samen. Wijzend naar de tucht van voor de oorlog. Thuis, op school, op het werk, tijdens de militaire dienstplicht… Die ‘goeie oude tijd’ was niet altijd goed. Bepaald niet. Om maar even bij Paps voorbeeld te blijven: angst inboezemen is nooit goed. Zo is het leven niet bedoeld. De moraal van dit verhaal? Dat we vandaag, mét elkaar, opnieuw een samen te dragen moraal mogen ontdekken, vanuit de mensen die we zijn (geworden) en de wereld zoals die is. Dat ontdekken vraagt spelregels en is geen kwestie van het recht van de sterkste of van het hardste roepen. Met elkaar ontdekken hóe te leven is ook niet voorbehouden aan hen die bestuurlijke invloed hebben of het meeste geld verdienen. Daarom o zo ingewikkeld, maar de moeite waard om aan te gaan. Alleen hierom is het meer dan de moeite waard om je te verdiepen in de sociale leer van de kerk.

Ze is eeuwenoud en altijd bij de tijd. Niet om een gewenst gelovig antwoord te geven maar om persoonlijk en gezamenlijk te ontdekken hoe het leven is en kan zijn.

Jack Steeghs