Morgen is het 6 jaar geleden dat ons pap overleed, bijna 2 ½ jaar geleden ons mam. De generatie die mij is voorgegaan is uit de tijd gevallen. ‘Nu mag ik het van hen geleerde waar gaan maken’, bedenk ik als enig kind, die vele jaren met hen leefde en werkte… Een blogserie over levenslessen van vroeger voor NU (61).

Generaties lang is de dagelijkse arbeid op een boerenbedrijf een zaak van het hele gezin geweest – daar kwam nauwelijks een medewerker, bouwvakker of monteur van buiten bij kijken. Niet alleen via pap en mam hoorde ik veelvuldig over het thuis meehelpen. Ook via broers en zussen en van anderen hoorde ik dat arbeid werd opgelegd als plicht. Zowel achter (op het veld en in de stal) als voor (in en rondom het woonhuis). Mooi voorbeeld: boontjes doppen in de zomer. Wie in de keuken kwam en zag dat de tafel vol verse oogst lag werd meteen aan het werk gezet. Zeker vanaf de late jaren vijftig zat niet elk jongvolwassen kind daar op te wachten. De mentaliteit van de babyboomers liet zich gelden. Inspraak of discussie was iets nieuws. Het werk dat er lag moest simpelweg gedaan worden. Ik heb gehoord over huiselijke conflicten over wie het voor het zeggen had. Het soepelst verliepen deze veranderingen daar waar over en weer geluisterd en gesproken kon worden: dat de kinderen hun eigen leven mochten ontdekken en de ouders met de tijd mee probeerden te groeien. Later heb ik zelf meegemaakt dat de Maatschap als ondernemingsvorm ook op genoemd sociaal vlak veel goeds betekent. Een mooi aanvullende kijk op agrarische arbeid heb ik als kind op zien komen: bedrijfshulp. Een nieuwe coöperatieve organisatie waar iedere boer lid van kon worden, om voortgang van werk in het seizoen of bij ziekte mogelijk te maken. Pap kon ondersteuning krijgen in het fysiek soms zware werk maar deed alleen in uiterste nood een beroep daarop. Burenhulp bleef een vorm van bedrijfshulp en ontwikkelde zich verder daar waar het klikte tussen de buren. En er kwamen stagiaires van de landbouwschool. Het leerproces van de tiener stond centraal maar werklustige jongeren konden heel veel werk verzetten en het was vaak nog gezellig ook.       

(Foto: visual hunt, agrarische afdeling, Halloween HJB)

Jack Steeghs